Міжнародныя абавязацельствы Рэспублікі Беларусь па забеспячэнні ядзернай і радыяцыйнай бяспекі

Прававая аснова

Рэспубліка Беларусь з'яўляецца дагаворным бокам шэрагу міжнародных дагавораў, канвенцый, пагадненняў, якія закранаюць пытанні забеспячэння ядзернай і радыяцыйнай бяспекі.

Сярод іх:

• Канвенцыя аб аператыўным апавяшчэнні аб ядзернай аварыі і Канвенцыя аб дапамозе ў выпадку ядзернай аварыі або радыяцыйнай сітуацыі  (ратыфікаваны Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь № 1216-XI ад 18 снежня 1986 г.);
• Канвенцыя аб фізічнай абароне ядзернага матэрыялу (ратыфікавана Пастановай Прэзідыума Вярхоўнага Савета № 2381-ХП ад 14 чэрвеня 1993 г.);
• Папраўка да Канвенцыі аб фізічнай абароне ядзернага матэрыялу (ратыфікавана Законам Рэспублікі Беларусь № 265-З ад 5 мая 2023 г.)
• Пагадненне паміж Рэспублікай Беларусь і Міжнародным агенцтвам па атамнай энергіі аб прымяненні гарантый у сувязі з Дагаворам аб нераспаўсюджванні ядзернай зброі ад 31 жніўня 1995 г.;
• Венская канвенцыя аб грамадзянскай адказнасці за ядзерны ўрон (ратыфікавана Законам Рэспублікі Беларусь № 76-З ад 11 лістапада 1997 г.);
• Канвенцыя аб ядзернай бяспецы (далучэнне Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 430 ад 02 верасня 1998 г.);
• Аб'яднаная канвенцыя аб бяспецы абыходжання з адпрацаваным палівам і аб бяспецы абыходжання з радыеактыўнымі адходамі (ратыфікавана Законам Рэспублікі Беларусь № 130-З ад 17.07.2002 г.);
• Канвенцыя аб ацэнцы ўздзеяння на навакольнае асяроддзе ў трансгранічным кантэксце (Канвенцыя Эспо, прынятая Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 487 ад 20 кастрычніка 2005 г.).
• Міжнародная канвенцыя аб узгадненні ўмоў правядзення кантролю грузаў на межах (далучэнне пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 30 лістапада 1992 г. № 721).
• Пратакол МАГАТЭ "Аб унясенні паправак у Венскую канвенцыю аб грамадзянскай адказнасці за ядзерны ўрон" (ратыфікаваны Законам Рэспублікі Беларусь ад 30 красавiка 2003 г. № 187-3).
• Міжнародная канвенцыя аб барацьбе з актамі ядзернага тэрарызму (ратыфікавана Законам Рэспублікі Беларусь ад 20 кастрычніка 2006 г. № 171-3).

Выкананне абавязацельстваў на практыцы

Рэспубліка Беларусь у поўным аб'ёме забяспечвае выкананне абавязацельстваў, якія вынікаюць з пералічаных дагавораў, канвенцый, пагадненняў.

У прыватнасці, у рамках Пагаднення аб прымяненні гарантый Дзяржатамнагляд забяспечвае суправаджэнне штомесячных інспекцый ядзерных матэрыялаў і ўстановак Рэспублікі Беларусь, якія праводзяцца ўпаўнаважанымі прадстаўнікамі МАГАТЭ, а таксама рэгулярны накіраванне ў Дэпартамент гарантый МАГАТЭ справаздач аб змяненнях інвентарнай колькасці ядзернага матэрыялу, спісаў фактычнай колькасці. балансавых справаздач.

Дэпартамент ажыццяўляе працэдуры, устаноўленыя для бакоў Канвенцыі аб ядзернай бяспецы і Аб'яднанай канвенцыі аб бяспецы абыходжання з адпрацаваным палівам і аб бяспецы абыходжання з радыеактыўнымі адходамі, у тым ліку:

забяспечвае 1 раз у 3 гады падрыхтоўку нацыянальных дакладаў Рэспублікі Беларусь аб выкананні пералічаных канвенцый;

вывучае нацыянальныя даклады іншых краін і фарміруе пытанні да іх;

забяспечвае падрыхтоўку адказаў на пытанні, якія паступілі да беларускіх нацыянальных дакладаў;

удзельнічае ў складзе беларускіх дэлегацый у нарадах дагаворных бакоў па разглядзе нацыянальных дакладаў у штаб-кватэры МАГАТЭ;

арганізуе рэалізацыю ў Рэспубліцы Беларусь рэкамендацый, атрыманых на нарадах дагаворных бакоў.

Прытрымліваючыся духу адкрытасці і транспарэнтнасці, Дзяржатамнагляд публікуе ў адкрытым доступе дакументы аб выкананні міжнародных абавязацельстваў Рэспублікі Беларусь у галіне ядзернай і радыяцыйнай бяспекі, у прыватнасці – нацыянальныя даклады аб выкананні краінавых абавязацельстваў, у раздзелах «Сістэма ядзернай і радыяцыйнай бяспекі ў Беларусі / Даклады, агляды аб забеспячэнні ядзернай і радыяцыйнай бяспекі ў Рэспубліцы Беларусь» і «Веды для кожнага / Бібліятэка» інтэрнэт-сайта Дэпартамента. Інфармацыя аб выкананні міжнародных абавязацельстваў Рэспублікі Беларусь у галіне ядзернай і радыяцыйнай бяспекі па гадах публікуецца ў штогадовых аглядах стану ядзернай і радыяцыйнай бяспекі, якія таксама размешчаны ў адкрытым доступе ў пералічаных раздзелах інтэрнет-сайта Дзяржатамнагляду.